تبلیغات
کرمانج

ترویج فرهنگ ناب ایرانی و معرفی قوم کرمانج

با کراوات به دیدار خدا رفتم و شد

نویسنده :سیامک مه رو
تاریخ:شنبه 21 تیر 1393-12:12 ب.ظ

با کراوات به دیدار خدا رفتم و شد
برخلاف جهت اهل ریا رفتم و شد
ریش خود را زادب صاف نمودم با تیغ
همچنان آینه با صدق و صفا رفتم و شد
با بوی ادکلنی گشت معطر بدنم
عطر برخود زدم و غالیه سا رفتم و شد
حمد را خواندم و ان مد والضالین را
ننمودم ز ته حلق ادا رفتم و شد
یک دم از قاسم و جبار نگفتم سخنی
گفتم ای مایه هر مهر و وفا رفتم و شد
همچو موسی نه عصا داشتم و نه نعلین
سرخوش و بی خبر و بی سر و پا رفتم و شد
تو به امید عمل رفتی و ماندی در راه
من در این راه به امید خدا رفتم و شد
مدعی گفت چرا رفتی و چون رفتی و کی
من دلباخته بی چون و چرا رفتم و شد
تو تنت پیش خدا روز و شبان خم شد و راست
من خدا گفتم و او گفت بیا رفتم و شد
مسجد و دیر و خرابات به دادم نرسید
فارغ از کشمکش این دو سه تا رفتم و شد
خانقاهم فلک آبی بی سقف و ستون
پیر من ، انکه مرا داد ندا رفتم و شد
گفتم ای دل به خدا هست خدا هادی تو
تا بدینسان شدم از خلق رها ، رفتم و شد



برگرفته از سایت کلوب دات کام



داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

دوبیتی کرمانجی - سیامک مه رو

نویسنده :سیامک مه رو
تاریخ:دوشنبه 9 تیر 1393-07:45 ق.ظ

قوروانی ته ووم کو فکی ته گانی یه نواته

ها‌ی ها‌ی ‌غلطه رند بو وین  آوی حیاته


ذراتی وجودم له سری عشقی ته دانیم


هر شه و کو له وصلی ته بو ووم ناتا براته


قربانت شوم که دهانت چشمه ی نبات است
آهای غلط گفتم آب حیات است
ذرات وجودم را بر سر عشق تو گذاشتم
هر شبی که در وصال تو باشم عین عید برات می باشد

سیامک مه رو    -  شعبان 1393



داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

عکس امام - نوشته ی مهلا مه رو

نویسنده :سیامک مه رو
تاریخ:سه شنبه 20 خرداد 1393-07:43 ق.ظ

در انتهای خیابان مغازه ی کوچکی بود که بر روی سردر آن نوشته شده بود سوپر کیانا ، مغازه دار پیرمرد بد اخلاقی  بود که هر روز صندلی اش را کنار پیاده رو می گذاشت و رفت و آمد مردم را تماشا می کرد .کنار این مغازه خانه ی قدیمی وجود داشت که کسی در آنجا زندگی نمی کرد و تنها بچه گربه ی کوچکی در آنجا وجود داشت که روز ها به سطل زباله ی کنار مغازه سر می زد و از پس مانده های آن استفاده می کرد .

پیرمرد هر روز با لنگه دمپایی گربه را می زد و سر و صدای بچه گربه تمام همسایه ها را خسته کرده بود . یک روز که همسایه ها خود را آماده کرده بودند که به پیرمرد اعتراض کنند دیدند سر و صدای بچه گربه نمی آید با خودشان فکر کردند که پیرمرد حتما یه بلایی سر بچه گربه آورده است که سرو صدای حیوانی به گوش نمی رسد .

وقتی از خانه هایشان بیرون آمدند با ناباوری دیدند کیانا نوه ی پیرمرد یک بطری شیر در دست دارد و داخل بشقاب شیر ریخته و به بچه گربه غذا می دهد .

پیرمرد بر روی صندلی نشسته بود و کتاب درسی کیانا را باز کرده بود و مشغول مطالعه ی صفحه ای بود که عکس امام حسین (ع) را کشیده بود که به حیوانی نان می داد

نویسنده : مهلا مه رو




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

دوست -

نویسنده :سیامک مه رو
تاریخ:دوشنبه 5 خرداد 1393-12:12 ب.ظ

باز نگاهم روان شد به بر و روی دوست
زینت گردن شده حلقه ی بازوی دوست
مستی مه رو ز خُم ، مستی درویش هو
دامگه مستی ام شد خم ابروی دوست
4/3/93
سیامک مه رو



داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

دو بیتی کرمانجی

نویسنده :سیامک مه رو
تاریخ:پنجشنبه 11 اردیبهشت 1393-10:27 ق.ظ

سر سَوْز   چْییا   ژه   بارِشانه      سرمَستْ  گَْچِِْگْ  و دَو كیانه

گُْرمانج اگر گْێ  خاشه  مه رو      ژه هَردێ دْه بَژیێ ناوْ چْییانه

 

Sar savz čiyă ža bărešăna

Sar masŧ ğačeğ-o-daw kiyăna

Ğormănj agar ğě xăša mahrŭ

                                                      سیاوش مه رو                                        Ža hardě đa bažyě năv čiyăna




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

غزل ترکی

نویسنده :سیامک مه رو
تاریخ:پنجشنبه 11 اردیبهشت 1393-10:24 ق.ظ

قاشهْ   قَرا   گوزه  دێنِم       qăše qară gowza děnem

بال  دامانه  سوزه  دێنِم     băll dămăna sowza děne  

نازلهْ  گێدَ ر نازلهْ   گَلَر   năz le gědar năz le  galar   

دُداخ  قزل   دوزه  دێنِم   dodăx qezel dowza děnem

آی اونه اوغشَر یو بالام     ăy ona owŷšar  yo bălăm

گین لهْ  گُله یوزه  دێنِم      gin le gola yowza děnem

یێرده  گَزَر  تاپِلمه باخ      yěr da gazar tăpelma băx

یوزده بیرهْ  یوزه دێنِم      yŭz da bire yowza děnem

باخماغه باخ جان آلاندی   băx măŷa băx jăn ălăn di

اوز گێزه باخ اوزه دێنم   ŭz gowza băx ŭza děnem  

بوزداغیه  سَبُك   تَكِن       bowz dăŷiya sabok taken

چاپماغهْ گێربوزه دێنم   căpmăŷe gěr bowza děnem

قِزِل  گُله باخمه سیـــا       qezel   gola   băxma  siyă

دێنِم   قَرا گوزه  دێنِم      děnem qara gowza děnem

 

                        سیاوش مه رو آشخانه  1/7/1390




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

شعر ترکی

نویسنده :سیامک مه رو
تاریخ:پنجشنبه 11 اردیبهشت 1393-10:23 ق.ظ

 

                                      تركی        

   سُنینگ عشقینگ جان آلان دی

 عاشق  دنیا ده  قالان دی

دنیا   گێدان  له   یالان دی

                      saning ešqing jăn ălăn di

                       ăšeq   donyăda  qălăn  di

donyă  gědăn la yălăn di                       

 

    قِز لَر گَلێنگ آی گورساتَر  

   قِزِل  آلَر  گومِش  ساتَر

   بیرجه چِخَر بیرجه باتَر

                    qez lar galěng ăy gowrsărtar

                     qezel    ălar   gomeš     sătar

                     bir ja   cexar     bir ja   bătar

سیاوش مه رو




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

پاره ای از منظومه چیکسای - حسن روشان

نویسنده :سیامک مه رو
تاریخ:یکشنبه 10 فروردین 1393-11:54 ق.ظ

ئیشه ف، دیسا ده خوازم سه ر هلینم              امشب، دوباره می خواهم ناله سر کنم

هوورک هورک، هیستران بره شینم                و آرام آرام اشک بریزم

ئیشه ف دیسا، دیسانی دل برینم          امشب دوباره دلم زخمی است

هوورک هوورک، ده گریم و ده خوینم           آرام آرام می گریم و می خوانم

سه ری خوه دده مه سه ر پیلی دوتاری          سر بر شانه ی دوتار می نهم

ده باررژم ده ردی رووزگاری                      و از درد روزگاران می گریم

دلی من ـ فا دوتاری په ردی په رده              دلم ـ این دو تار پرده پرده ـ

گوله ک خوینه، ئه لی لو! تژی ده رده            برکه ای خون است، آهای! سرشار از درد است

گوله ک خوینه ؛ ئه لی لو! بی قه رارم            برکه ای خون است، آهای! بی قرارم

گوله ک خوینه، ئه لی لو! دل وه دارم             برکه ای خون است، آهای! نگرانم

ده گورمژم له هه ر چول و په ساری             در هر صحرا و بیابانی می خروشم

مینا ئه ورافیا سه ری به هاری                     چونان ابرهای باران زای بهاری

ده بار رژم، چافی خوه ده ره شینم                می گریم و به جای اشک چشم هایی را می بارانم




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

غزل گُْرمانجی سیاوش مه رو

نویسنده :سیامک مه رو
تاریخ:یکشنبه 10 فروردین 1393-11:50 ق.ظ

غزل گُْرمانجی

 

نا خازِم  گِری        په  كێ  بِكنِّم          نا خازم      بِری      په كێ بكنِّم

شاواش مگْه لاوگّهْ چنگ وه خوینه        جان په خوه  بِری     په كێ  بكنّم

جان ساكێ دْه هێژّه جان چهْ خازه         كَنین ؟ تْو    مِری      په كێ بكنّم

گِر كانێ   قِچِْگْ كُدْا      هرای كا          مَزِنتْهْ         گِری      په كێ بكنّم

چْاوْێشگْێ رێ یێ تْه مه دْه زانِم           هێری    دْه گَرّی      په كێ بكنّم

دَوخاستِْن وگْودْ وه پْاش خه گِرتِْن          په  مِن  چهْ گِْری      په كێ بكنّم

نا مایه سیـــا  خُدِْگْ   گَْزَو  رَش            نا  خازم    گِری      په كێ بكنّم

                           آشخانه  سیاوش مه رو 23 / 10 /1389




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

کوردهای خلخالKurdên Xelxalê

نویسنده :سیامک مه رو
تاریخ:چهارشنبه 18 دی 1392-11:02 ق.ظ

کوردهای خلخالKurdên Xelxalê
خلخال در جنوب شرقی استان اردبیل واقع شده‌است و رودهای هروآباد و آپارچای در آن جریان دارند. خلخال منطقه‌ای کوهستانی با آب و هوای معتدل و نسبتا سرد می‌باشد
این گروه قومی قسمتی از ایل بزرگ شكاك و از ساكنان بومی ناحیه مرزی ایران و تركیه می باشند كه به آذربایجان وارد شده ودولت صفوی بدنبال تاخت وتاز ازبكها در خراسان آنها را به این سرزمین پهناور كوچ داده است .انسجام وسرگشی آنان برای دولت مركزی مزاحمتهایی را بدنبال داشته است ، تا اینكه نادر شاه بدنبال سیاست آرامسازی وایجاد شكاف بین ایلات گروهی از آنان را به این منطقه كوچ داد
با گذشت زمان برقدرت نفوذی كردها در منطقه افزوده شده تا جاییكه در مقابل حكومت پهلوی شورش وسركشی كرده وحدود 20 سال برخلخال حكومت كردند .
سركوب آنان باعث كاهش منزلت اجتماعی و اقتصادی كردها شده وآنان ناگزیر به مناطق اطراف ، از جمله تالش مهاجرت نمودند .معیشت یكجا نشینی در شهرهای تالش و سایر نقاط كشور فرهنگ وشیوه زندگی كردها را دگرگون كرد . بطوریكه از شیوه های زندگی گذشته آنان دیگر نشانه های چندانی برجای نمانده است .باقیمانده كردها در نواحی روستایی منطقه نیز دلایل تنگناهای معیشتی بتدریج در آستانه مهاجرت قرار دارند




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

واژگان کرمانجی اعضای بدن

نویسنده :سیامک مه رو
تاریخ:چهارشنبه 18 دی 1392-10:27 ق.ظ

واژگان کردی (کرمانجی) در شمال خراسان )
واژگان کردی (کرمانجی) در شمال خراسان )
برخی از واژگان کردی کرمانجی مرسوم در منطقه شمال خراسان در رابطه با اعضای بیرونی بدن انسان ترجمه به فارسی کوردی (کورمانجی) Kurdî (Kurmancî) ردیف مرد مێر Mêr 1 زن ژن Jin 2 پسر لاو (لاوک) Law (Lawik) 3 دختر که‌چک Keçik 4 جنین پز Piz 5 رحم پزدان Pizdan 6 آبستن ئاڤس Avis 7 پا لنگ Ling 8 بازو باسک Bask 9 زانو ژوونی Jûnî ۱۰ پاشنه پانی Panî ۱۱ زانو چۆک Çok 12 شکم زک Zik 13 پا (قوزک به پایین) پێ۱۴ ران هێت، ڕان Hêt, Ran 15 بچه خزان Xizan 16 آرنج ئه‌نیشک هه‌نیشک Enîşk – Henîşk 17 گردن ستو- ئوستی Stu- Ustî ۱۸ پشت پشت Pişt 19 چانه چه‌نه‌ Çene 20 دماغ، بینی پۆز، بیڤل Poz, Bîvil 21 سینه سینگ Sîng 22 ناو ناڤک Navik 23 لب لێڤ Lêv 24 مشت مست Mist 25 رو، صورت ڕوو۲۶ ابرو بری Birî ۲۷ پیشانپیشانیی ئه‌نی، هه‌نی Enî, Henî ۲۸ چشم چاڤ Çav 29 اشک هێستر Hêstir 30 گلو گه‌وری، قرک Gewrî, Qirik 31 پهلو  کێله‌گ Kêleg 32 مو پۆر، پرچ Por, Pirç ۳۳ گوش گوه، گوچک Guh, Guçik 34 لثه پووک، گۆشتێ ددانان Pûk, Goştê Didanan 35 قیل قیل Qîl 36 دندان ددان، دران Didan, Diran 37 دندان کرسی ددانێ کورسی Didanê Kursî ۳۸ دندان عقل ددانێ ئاقلی Didanê Aqilî ۳۹ زبان زمان Ziman 40 انگشت پێچی (بیچی) Pêçî (Bîçî) ۴۱ انگشت بیچک Bîçik 42 دست ده‌ست Dest 43 انگشت تلی Tilî ۴۴ انگشت کوچک قلک (قلیچک) Qilik (Qilîçk) 45 انگشت سبابه سه‌رتلی، تلییا دریژ Sertilî, Tilîya Dirîj 46 ساعد زه‌ند، قه‌ڤدا ده‌ست Zend, Qevda Dest 47 ناخن نینک، نه‌ینووک Nînik, Neynûk 48 مژه بژانگ Bijang 49




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

از گنمم تو خراز

نویسنده :سیامک مه رو
تاریخ:چهارشنبه 11 دی 1392-08:51 ق.ظ

كی یه دْه گْه گِلهْ گازی  چورا  بِهێر جان چهْ خازی       اَز گَنِّمِم  تْو  خَراّزی

                       چورا.......................      اَز گَنِمِم.................

ازگِْلّوروم كُلێنج وومه  بختْێ رَشێ خوه دْه سومه  جان ژه مِن چو تا وه دوومه

                         چورا........................   ازگنمم.............

شَوْ و رویێ له چْییانِم     وه دردێ تْه وه گییانم            برخێ رَشێ كیوْییانم

                          چورا ......................    ازگنمم................

معلمێ ناوْ مالانِم          پْیر و گْالێ ناوْ سالانم            سهْ ساله لاو سرگِزدانم

                           چورا ................    از گنمم..................

عشقی بومه دوا تُنّه           برخێ رَشِم تَْوا تُنّه                 له عاشقان نوا تُنّه 

                           چورا ...............       ازگنمم..............

روگَورێ ناوْ مدرسانم         ته هر خێزانی خێزانم          ازشِوّْانێ وَر برخانم

                            چورا ................  ازگنمم...........

گێنم لێ دَْه خی جه دْه گْی  دْه هێری نیوْ دَنه دْه گْی  وْا چهْ جَوره وه مه دْه گْی

                           چورا ....................     ازگنمم....................

چورا برده چْاوْ له رێ نه     دْه كالم نه گْه بِبّێ نه          لیلانێ مَلێ سُوِێ نه

                           چورا ..........................   ازگنمم................

جوانهْ چوو نِگّْا گْالم    ژه دردێ تْه نا دْه كالم               وه رێسه تْه دْا قَوالم

                             چورا .....................     ازگنمم..............

هێرتِْم تْه از گِْرمه نانه       خَوَشِم نانێ هر فگّْانه      بِهێر گْێ هێرتِْن سامان

                چورا بِهێر جان چهْ خازی      اَز  گَنِمم  تْو   خراری

                               سیاوش مه روآشخانه


داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

دو بیتی کرمانجی

نویسنده :سیامک مه رو
تاریخ:چهارشنبه 11 دی 1392-08:46 ق.ظ

هر چند  گێ هیوْ  گُْرچْ  وویه      نابارهْ له سرمه سا چه باران
گُْرمانج وَسای تْه چْاوْ له رێ یه   بَرخێ دْه له بێر و تَزه گْاران

سیاوش مه رو . آشخانه

اگر چه دور مهتاب را هاله فرا گرفته است
چرا بر ای ما باران نمی بارد
کرمانج ها چشم به راه تو اند
بره ها و بزغاله های شیر خوار هم منتظر تو هستند باران






داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

تقدیم به دکتر جلال سلطانی فوق تخصص جراحی قلب: سیاوش مه رو

نویسنده :سیامک مه رو
تاریخ:چهارشنبه 2 مرداد 1392-04:54 ب.ظ

تقدیم به دکتر جلال سلطانی فوق تخصص جراحی قلب: سیاوش مه رو



غزیخ

به خال روی    تو     ماند    جلال سلطانی        نه سود سرمه ی حوراست خال سلطانی

كمان داس دو   ابرودرو كند جان را               اگر كه حضرت   سرواست دال سلطانی

نمی خورد به قدت شاخ پرگل شهری              درخش جرعه ی  حسنت  زلال سلطانی

فرشته زاده ی حسنی  به كوی مهرویان         نه  در  جهان  به  تو  ماند كمال  سلطانی

چه گویمتبه چه مانی چوفرّه ی آزر          جمال روی توبیش از   جمال  سلطانی

نشسته شعر   وشرابت به شیشه سار  دل       چگامه  سازه ی   دستان   زال  سلطانی

گرفته  طایر خلقت  جهان  بهزیر پر          همای سعد سیا  سایه   بال  سلطانی

سیاوش مه رو 18/9/1391      آشخانه

تقدیم به استاد دکتر جلال سلطانی فوق تخصص جراحی قلب بیمارستان جواد الائمه مشهد


داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

رابطه کرد و کرمانج: سیامک مه رو

نویسنده :سیامک مه رو
تاریخ:دوشنبه 24 تیر 1392-12:36 ب.ظ

1-    مقدمه

زبان كردی قدیمی ترین گویش ایرانی و به تعبیری ، مادر گویش های ایرانی است اما متاسفانه در طی قرون گذشته به درستی حق آن ادا نشده است و امروزه اگر كسی بخواهد در مورد این زبان به تحقیق بپردازد تعداد منابع و مراجعی كه بتوانند مفید و كارساز باشند از تعداد انگشتان یك دست فراتر نخواهد رفت .

واژه هایی كه اكنون بر سر زبان كرد زبانان است هر چند هزار سال پیش هم بر زبان نیاكان ما بوده و این آشكار است كه زبان مانند هر چیز دیگر در این جهان دگرگون می شود ، ولی نه آنچنان كه ریشه و بن آن شناخته نشود و از زبان های پیشین آنچه كه به یادگار مانده بخوبی نشان میدهد كه زبان كردی چندان دگرگون نشده و رشته ی پیوند واژه های كردی با واژه های زبان های باستانی ایران ، از جمله اوستایی ، پارسی باستان و پهلوی ، از هم نگسسته و همانندی و هماهنگی خود را با آن زبان ها حفظ كرده است .

«زبان پهلوی یكی از زبانهای باستانی ایران است كه زبان رسمی دوره ساسانیان بوده و از این زبان كتابهای فراوانی بجا مانده است كه ادبیات دینی زرتشتی را تشكیل می دهد و این زبان نموداری است از زبان كردی ، و گویش گورانی را كه مردم اورامان به آن صحبت می كنند  می توان بازمانده این زبان دانست چنانكه ابن خردادبه سرزمین الجبال را بلاد فهلویین یعنی (سرزمین پهلوی زبانان ) نامیده است و بعدها به اورامان شهرت یافت و ابن خردادبه  شهرستانهای بلاد فهلویین را بدین تفضیل آورده است : ری ، همدان ، دینور ، مهرجانفذف ، ماز ، مسیران ، سهرورد ، شهرزور  و ......

و این بلاد بخشی بوده از سرزمین ماد كه اكنون كردستان نامیده میشود . با آنچه كه گفته شد زبان كردی دور نمایی است از زبان پهلوی كه طوایف كرد   بدان سخن می گویند .[1]»

 

2-    سیر تاریخی سرزمین كردها

«كردستان سرزمینی است درغرب ایران ، مقر قبایل وعشایر غیور كرد كه میان كردستان عراق ، آذربایجان ، تركیه ، كرمان و همدان واقع شده ، كردستان بزرگ سرزمینی است در آسیای باختری كه قسمت هایی از آن در تركیه ، عراق ، سوریه ، روسیه و ایران واقع شده و در گذشته یكی از     ایالت ها و استان های بزرگ ایران به شمار می رفت .[2]»

«كلمه كردستان نخستین بار در دوره ی سلجوقیان ، در زمان فرمانروایی  سلطان سنجر سلجوقی (511تا523هجری) متداول شد و رسماً در دفاتر دیوانی ثبت گردید و حدود قلمرو كردستان ضبط و تعیین گردید . حمد الله مستوفی حدود سرزمین كردستان را ولایت عراق عرب ، خوزستان ، عراق عجم ، آذربایجان و دیار بكر دانسته و شانزده ولایت را جزو آن شمرده است .[3]»

در دایره المعارف اسلامی ، ذیل كردستان آمده است :

«كردستان سرزمینی مستطیل شكل كه قطر آن از جنوب شرقی (لرستان) به شمال غربی (ملاطیه) امتداد دارد . طول آن در حدود 600میل و عرض آن بیش از 120تا 150 میل .[4]»

از آغاز حمله ی مسلمانان به ممالك ایران ، تاریخ كرد روشن تر است . از نوشته ها و كتب تاریخ  و اسناد موجود چنین بر می آید كه كردان مانند دیگر ایرانیان در زمان خلافت خلیفه دوم به دین اسلام مشرف شدند ولی بعد از آنكه نوبت حكومت به خلفای بنی امیه رسید كردها به همراه سایر ایرانیان علیه بنی امیه قیام نمودند و مختار ثقفی را در سال 65هجری در كوفه یاری رساندند .« در سال 129 هجری ابومسلم خراسان كه بنا به گفته ابن خلكان از كردان بوده علیه بنی امیه قیام كرد و سر انجام خلافت اموی را بر انداخت و حكومت عباسیان را به سبب قرابت با خاندان نبوی تأسیس نمود و خود با نیرنگ عباسیان و بدست آنان به قتل رسید .[5]»

«از حكومت های معروف كردها میتوان به سلسله ی ایوبیان اشاره كرد كه به مناسبت مقاتله با صلیبیون و دفاع از عالم اسلام شهرت جهانگیر دارند و رهبر آنان صلاح الدین ایوبی است كه یكی از قهرمانان كردستان و اسلام محسوب می شود .[6]»

«با توجه به تاریخ و  پیشینه ی پر بار تاریخ كرد و امارت ها كه طوایف مختلف كرد در طول تاریخ تشكیل داده اند مانند امارت های شبانكاره ، جاوانی ، اتابكی ، اردلان ، در غرب ایران (و امارت خان های بجنورد ، قوچان ، اسفراین در شرق ایران) همواره پیشتازان نبرد با بیگانگان بوده اند و در مدت فرمانروایی خود هیچگاه اندیشه ی جدایی از ایران را در سر نپرورانده اند ، بلكه برای یكپارچگی و استقلال كامل ایران كوشیده اند.[7]»

 

4- تقسیم بندی زبانی سرزمین كردستان

به طور كلی كردستان از نظر زبانی به دو منطقه ی نسبتاً متمایز تقسیم می شود.

4-1- بادینان

4-2- سوران

4-1- منطقه ی سكنای كردهای بادینانی

اگر در نقشه  خاورمیانه خط فرضی چنان كشیده شود كه از آبادی دزه واقع بین شهر ارومیه و مهاباد شروع شده و از هَولر و موسل كه در كشور عراق واقع هستند بگذرد و به سرزمین سوریه منتهی گردد و در شمال این خط ایلات و ایلهای هركی ، شكاك ، حلالی ، سورچی ، زیباری ، برادوست ، یزیدی ، بارزانی و كردهای تركیه و سوریه قرار گرفته اند كه همگی تقریباً به لهجه های كردی بادینانی صحبت می كنند كه در زبان عوام «زازا» نیز گفته می شود كه اختلافاتی نیز بین گویش های این اقوام و قبایل وجود دارد .

 

4-2- منطقه سكنای كردهای سورانی

4-2-1 گرمانج

« افرادی كه با این لهجه ی سورانی صحبت می كنند در مناطق مهاباد ، پشدر ، رواند ، هَولر ، بانه ، سردشت ، غرب دریاچه  ارومیه ، كردهای جمهوری آذربایجان و ارمنستان ، جنوب تركیه ، شمال سوریه و كردهای شمال خراسان ساكن هستند و از آنجایی كه گویش رابط و واسطه ی بین كردی شمال یا (بادینانی) وكردی جنوب (سورانی) می باشد به صورت زبان ادبی و رابط كردها در آمده و اشعار و ادبیات كردی بیشتر با این زبان سروده و نوشته می شود.[8]»

4-2-2 جاف : ساكنین مناطق مریوان ،دواندره ، سنندج ، جوانرود در ایران و ساكنین مناطق بزرگی از دیاله ، كركوك ، سلیمانیه در عراق بدان تكلم می كنند .

4-2-3 گورانی : ساكنان اورامان ، كردهای سنجابی ، قلخانی و قسمت های مهمی از قصر شیرین بدان تكلم می كنند . به گویش گورانی «ماچو ماچو» نیز گفته می شود .

4-2-4  لك : افراد قبایل لك در كرمانشاه و پشت كوه و لرستان ساكن هستند .

بطور كلی گویش كردهایی را كه در شمال خط فرضی ذكر شده ساكن هستند كردی شمال و گویش قبایل و اقوامی را كه در جنوب خط فرضی قرار گرفته اند كردی جنوبی می خوانند .

 

 

3-    گویش های زبان كردی و ارتباط آن با زبان های باستانی ایران

«زبان كردی كه یكی از زبان های اصیل ایرانی است ، به احتمال زیاد از بقایای زبان مادی است و      می توانیم بگوییم كه زبان كردی از ریشه زبان های هند و ایرانی است كه یكی از بخش های مهم و ارزنده زبان های هند و ایرانی است كه یكی از بخش های مهم و ارزنده ی زبان های هند و ایرانی ، دسته زبان های ایرانی كهن است كه یكی از آن زبان ها ، زبان مادی است و زبان كردی كنونی از    شاخه های زبان آریایی و بقایای آن است . با آنچه گفته شد ، بیشتر خاور شناسان از جمله یوستی ، اوسكارمان ، ژابا ، ایوانف ، دومورگان ، نیكتین ، كارزونی ، لرخ ، مینورسكی و لایارد بر این عقیده اند كه زبان كردی یكی از زبان های هند و اروپایی و از بقایای زبان مادی است .[9]»

دارمستتر ، ایران شناس نامی می نویسد:« اوستا در زمان مادها فرود آمده و زبان مادی همان زبانی است كه اوستا بدان نوشته شده و زبان كردی را می توان بازمانده و بقایای همان زبان دانست . نُلدكه         می گوید: اگر سنگ نوشته ای از پادشاهان ماد به دست آید ، گمان می رود مانند خط و زبان سنگ نوشته های پادشاهان پارس باشد ، زیرا بنا به گفته استرابون ، مردم پارس و ماد زبان همدیگر را به خوبی می فهمیدند . [10]»

مینورسكی هم زبان كردی را یكی از زبان های كهن ایرانی و هماهنگ با اوستایی و پارسی باستان و پهلوی می داند و می گوید :« بدون هیچگونه گمان و تردیدی باید بگویم كه زبان كردی به خانواده شمال غربی زبان های ایرانی تعلق دارد . اختلافاتی كه بین كردی و فارسی دیده می شود همانند دگرگونی هایی است كه میان كلیه ی زبانها و گویش های مشترك الاصل مشاهده می شود .[11] »

«ابن خردادبه و برخی دیگر از جغرافی دانان ، سرزمین پهلوی زبانان را (بلاد فهلویین) گفته اند یعنی شهرستان های پهلوی زبان ، این نام  تا چند قرن بعد از اسلام در كنار نام عربی (الجبال) در مصادر دیده می شود [12]

«گویش گورانی یا اورامی كه مورخین و نویسندگان قدیم آنرا پهلوی و آثار و ادبیات منظومش را فهلویات نام برده اند كه از گویش های كهن زبان كردی به شمار می رود و برخی از نكات و عبارات جالب توجه دستور زبان های باستانی ایران را نیز در خود حفظ و نگهداری كرده است و بر خلاف گویش های دیگر ایرانی در صرف افعال و نام ها و كانیات به كار می رود.[13]»

 امیر شرفخان بدلیسی نویسنده «شرفنامه» درباره تاریخ كرد و كردستان كه آنرا در سال 1005 نوشته است زبان كردی را به چهار گویش بزرگ تقسیم كرده است و می نویسد :« طایفه اكراد چهار قسم است و زبان و آداب ایشان مغایر یكدیگر است : اول : كرمانج ، دوم : لر ، سوم كلهر ، چهارم : گوران .[14]»

با توجه به آنچه گفته شد زبان كردی دارای گویش ها و گونه های متعددی بوده است و طوری كه اكنون به شیوه پنج گویش كامل در آمده كه از میان آنها می توان به 1- كرمانجی شمالی 2- كرمانجی جنوبی 3- گورانی 4- لكی  5- لری اشاره كرد .

 



1- فرهنگ كردی بوره كی ، صفی زاده صدیق ، انتشارات پلیكان ،چاپ اول 1380 ، ص 28

2- - فرهنگ فارسی معین ، دكتر محمد معین تهران 1355  

1-  نزهه القلوب ، حمدالله مستوفی. با انضمام لسترنج لیدن ، 1915 . ص 183

2-The Encyclopaedia of Islam . Vol . 11/London . 1921

3- كرد و پیوستگی نژادی و تاریخی او ، تألیف رشید  یاسمی  ، ص 179-178

4- الكامل ، ج 11 ، ص 341

5- فرهنگ كردی بوره كی ، صفی زاده صدیق ، ص 20

 

 

1- واژه نامه كردی  ، دكتر محمد تقی ابراهیم پور

1- تاریخ مشرق قدیم ، حسن پیرنیا ،تهران 1342 ، ص 168

2- فرهنگ كردی بوره كی ، صفی زاده صدیق ، ص 31

3- الاكراد ، ص 37

4- دودمان آریایی ، ص 152

1- همانندی واژه های فارسی و كردی (گورانی) صدیق صفی زاده ، ص 2 

2- شرفنامه ، امیر شرفخان بدلیسی ،تهران 1343 ،ص 23




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 


  • تعداد صفحات :4
  • 1  
  • 2  
  • 3  
  • 4  


Admin Logo
themebox Logo